Cổ phần hóa: Nhiều doanh nghiệp nhà nước bị bán với giá "bèo bọt"!

29.05.2018, 06:17 AM

Đại biểu Quốc hội Leo Thị Lịch (đoàn Bắc Giang) cho rằng, nhiều doanh nghiệp nhà nước đang bị bán với giá "bèo bọt" do không xác định đúng giá trị quyền sử dụng đất, quyền thuê đất, giá trị thương hiệu… trong quá trình cổ phần hóa.
Quốc hội thảo luận về việc thực hiện chính sách, pháp luật về quản lý, sử dụng vốn, tài sản nhà nước tại doanh nghiệp và cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước giai đoạn 2011-2016.

Trong phiên làm việc ngày 28/5/2018, Quốc hội thảo luận về việc thực hiện chính sách, pháp luật về quản lý, sử dụng vốn, tài sản nhà nước tại doanh nghiệp và cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước giai đoạn 2011-2016. Trước đó, thay mặt Quốc hội, Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế Vũ Hồng Thanh trình bày báo cáo giám sát, trong đó đặc biệt lưu ý về tình trạng làm ăn thua lỗ, yếu kém của các doanh nghiệp.

Cụ thể, đến hết năm 2016, cả nước còn 583 doanh nghiệp do nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ doanh nghiệp nhà nước (DNNN). Tuy nhiên, hiệu quả hoạt động còn chưa tương xứng với nguồn lực đang nắm giữ, tổng tài sản và vốn tăng (tài sản tăng 45,8%, vốn chủ sở hữu tăng 92,2%) nhưng doanh thu, lợi nhuận trước thuế và nộp ngân sách nhà nước có tốc độ tăng chậm (tốc độ tăng nộp ngân sách nhà nước chỉ 18%, bình quân 3%/năm), tổng số nợ phải trả cao, tăng 26% so với năm 2011 (từ 1,3 triệu tỉ đồng lên 1,6 triệu tỉ đồng).

Hiệu quả đầu tư của khối DNNN đạt thấp so với doanh nghiệp ngoài nhà nước và doanh nghiệp FDI, hệ số đầu tư tăng trưởng (ICOR) của khối DNNN trong giai đoạn 2011 - 2016 cao hơn nhiều so với 2 khu vực doanh nghiệp còn lại (năm 2016 cao gấp 1,58 lần so với doanh nghiệp ngoài nhà nước, 1,86 lần so với doanh nghiệp FDI).

Thảo luận tại hội trường, đại biểu Leo Thị Lịch (đoàn Bắc Giang) đánh giá, nguy cơ thất thoát tài sản nhà nước qua cổ phần hoá, xác định giá thị thấp hơn giá trị thực tế lợi thế đất, thương hiệu không được đánh giá đúng. “Nhiều doanh nghiệp bị bán với giá bèo bọt, có tình trạng tài sản nhà nước mua vào thì cao, còn bán ra thì thấp”, đại biểu Lịch nêu ý kiến.

Đại biểu Lịch đề nghị, để hạn chế tình trạng này cần công khai minh bạch, mọi việc mua bán trên thị trường sẽ thể hiện được giá trị thực. Cơ chế định giá tài sản trong quá trình cổ phần hóa phải được chấn chỉnh thực hiện theo cách này. Thời gian qua, một số doanh nghiệp thoái vốn theo cách này đã được người dân ghi nhận.

Đại biểu Nguyễn Minh Sơn (đoàn Tiền Giang) lo ngại về tình trạng các doanh nghiệp nhà nước (DNNN) khi cổ phần có sai phạm trong sử dụng đất. Theo báo cáo của Kiểm toán nhà nước , khi thực hiện cổ phần hóa 2011-2015, nhiều doanh nghiệp đã không tính giá trị quyền thuê đất vào giá trị cổ phần hóa. Một số doanh nghiệp có vị trí đất đai đắc địa, không tính giá trị quyền thuê đất vào giá khởi điểm khiến giá trúng thấp hơn nhiều so với giá trị thực tế.

Ví dụ, cổ phần hóa khách sạn Kim Liên, giá khởi  điểm 30.600 đồng/CP,  giá trúng 274.200 đồng/CP. Công ty CP Ong Trung Ương, giá khởi điểm 15.000 đồng/CP, giá trúng 116.000 đồng/CP.

Đối với doanh nghiệp thuê đất trả tiền thuê đất hàng năm theo nghị định số 59 về chuyển doanh nghiệp 100% vốn nhà nước sang doanh nghiệp cổ phần. Tiền thuê đất không tính vào giá trị doanh nghiệp và giá trị lợi thế. Quyền thuê đất cũng không được tính vào giá trị doanh nghiệp.

Đại biểu Sơn phân tích, cách tính tiền thuê đất một năm, được tính bằng cách diện tích đất thuê x đơn giá thuê đất hàng năm (tỷ lệ phần trăm x giá đất tính thuê đất) .

Trong đó, tỷ lệ % đối với đất thuê trong các đô thị có lợi thế thương mại, giao thông có khả năng sinh  lời đặc biệt, có lợi thế kinh doanh, cho thuê thì căn cứ vào thực tế, UBND cấp tỉnh, quyết định tỷ lệ % để xác định tiền thuê đất hàng năm nhưng tối đa không quá 3%. Con số 3% thấp hơn lãi suất gửi ngân hàng một năm. Điều này cho thấy, việc xác định giá đất tại nhiều địa phương còn lúng túng. Bộ máy giám sát tại các cấp chưa đáp ứng nhu cầu thông tin về giá đất thị trường còn thiếu.

Đại biểu Hoàng Quang Hàm (đoàn Phú Thọ) cho rằng, DNNN thua lỗ có nguyên nhân từ đầu tư yếu kém, nhiều đại dự án để thất thoát. “Tôi đi tiếp xúc cử tri huyện Tam Nông, Phú Thọ, 50 ha ruộng bờ xôi ruộng mật làm nhà máy Ethanol giờ dự án bị thua lỗ, dừng triển khai 5 - 6 năm, người dân vô cùng bức xúc. Qua làm việc thì dự án này vẫn đang tiếp tục thua lỗ”, đại biểu Hàm nói và đề nghị phải xử lý dứt điểm dự án thua lỗ, bởi nếu để càng lâu hậu quả càng nghiêm trọng.

Đại biểu Hoàng Văn Cường (đoàn Hà Nội) đánh giá, việc thất thoát tài sản Nhà nước liên quan phổ biến tới đất đai, như chuyển đất công sang đất tư không thông qua đấu thầu mà chỉ định giá trực tiếp, hoặc xác định giá đất khi cổ phần hóa không thực hiện đúng quy định luật đất đai.

Đại biểu này chỉ ra việc 95% khiếu kiện liên quan tới đất đai, các khiếu kiện kéo dài, các “điểm nóng” đa phần liên quan tới đất đai, ông Cường cho rằng nguyên nhân cơ bản là chính sách đất đai đang áp dụng đi ngược với nguyên lý cơ bản về kinh tế đất trong cơ chế thị trường.

"Có thể nói chúng ta đã không thành công, chưa nói là thất bại, trong quản lý kinh tế đất đai. Ngay trong dự thảo Luật hành chính kinh tế đặc biệt, chúng ta vẫn đề xuất chính sách là “miễn tiền sử dụng đất cho các dự án có mục đích sử dụng đất từ 10-30 năm. Đây là chính sách đi ngược với quy luật cung cầu đất đai. Tôi e ngại chính sách này không những không thu hút tốt các nhà đầu tư cạnh tranh mà còn làm thất bại quá trình cạnh tranh lành mạnh giữa các đặc khu", ông Cường cảnh báo.

(Theo VnMedia)