Trạm BOT: "Phí" hay "Giá" cũng phải vì lợi ích của người dân!

25.05.2018, 06:37 AM

Việc gọi tên là “trạm thu phí” hay “trạm thu giá” BOT thì vẫn phải đặc biệt chú ý đến lợi ích của người dân. Trước hết, Bộ GTVT phải có trách nhiệm vì quản lý trực tiếp ngành giao thông. Sau đó, Bộ Tài chính và các ngành liên quan cũng phải kiểm soát, dù theo cơ chế thị trường.

Những ngày gần đây, dư luận người dân đặc biệt quan tâm đến việc Bộ Giao thông Vận tải (GTVT) đồng loạt đổi tên các “trạm thu phí” BOT thành “trạm thu giá”. Ngoài chuyện rất khó chấp nhận về mặt ngôn ngữ thì những hệ lụy của việc đổi tên này cũng cần phải được xem xét rất cẩn trọng, bởi BOT đang có ảnh hưởng rất rộng lớn đến nhiều mặt của đời sống xã hội.

Trước hết, về mặt ngôn ngữ, theo giải thích của Bộ trưởng Bộ GTVT, việc đổi tên trạm thu phí BOT sang trạm thu giá BOT vì đây là sản phẩm của doanh nghiệp và chịu sự điều chỉnh của Luật giá. Tuy nhiên, trong từ điển tiếng Việt thì cách dùng từ việc dùng “trạm thu giá” là một cách dùng từ vừa cứng nhắc, vừa quá cẩu thả và coi thường dư luận.

“Chỉ đặt tên là “trạm thu giá" thì không có nghĩa. Trong trường hợp này phản ứng của người dân là có căn cứ. Người ta bảo vệ sự trong sáng của tiếng Việt, sự chuẩn mực của ngôn ngữ pháp lý. Đã là nhà nước thì phải dùng ngôn ngữ phổ thông, chuẩn mực, và dễ hiểu, trước hết là thuần Việt" - đại biểu Quốc hội Lê Thanh Vân bình luận.

“Ông Thể đang giải thích là làm sao có lợi cho cả nhà nước, người dân và doanh  nghiệp nhưng dùng ngôn ngữ để mà thay đổi cho tên trạm phí là cách hiểu lầm rất sai" - đại biểu Lê Thanh Vân khẳng định.

Trên thực tế, các bệnh viện từ công đến tư hay các trường học cũng vậy, dù là 100% vốn của tư nhân thì người ta vẫn gọi là “học phí” mà không ai chuyển sang gọi là “học giá” hay “viện giá”. Chính vì vậy, khi Bộ GTVT đổi tên thành “trạm thu giá”, không thể trách người dân lập tức nghi ngờ mục đích của việc đổi tên.

Ông Bộ trưởng cũng viện dẫn các Nghị định cho việc đổi tên này, tuy nhiên, ai cũng biết, Nghị định cũng là các cơ quan quản lý nhà nước của Chính phủ xây dựng và cụ thể ở đây là do Bộ GTVT xây dựng và Chính phủ mới ban hành. “Đổ lỗi” cho Nghị định là điều không thể chấp nhận được.

“Ở đây Bộ GTVT phải xem xét lại mình, trước hết phải tiếp thu ý kiến của dư luận xem việc dùng ngôn ngữ của mình như thế đã chuẩn chưa? Vì sao người ta lại phản ứng, người ta phản ứng vì mục đích gì?".

Ông Bộ trưởng có thể giải thích rất nhiều lý do để chuyển từ “Phí” thành “Giá”, nhưng đối với người dân, điều quan trọng nhất không phải là chuyện tên gọi, mà là họ sẽ phải trả bao nhiêu tiền và số tiền họ phải trả có thật sự hợp lý, xứng đáng với dịch vụ mà họ được hưởng hay không?

Nói về bản chất của việc đổi tên từ phí sang giá, ông Thể nói rằng, việc đổi tên này sẽ giúp cho việc điều chỉnh giá được linh hoạt hơn bởi không cần phải thông qua Hội đồng nhân dân (HĐND). Và để trấn an dư luận, Bộ trưởng Bộ GTVT đã dẫn chứng việc đổi sang giá đã giúp giảm giá qua  nhiều trạm BOT thời gian gần đây.

Tuy nhiên, ông Bộ trưởng không làm dư luận yên tâm hơn với cách giải thích này bởi có giảm sẽ có tăng, giảm không cần thông qua HĐND thì tăng cũng sẽ dễ dàng như vậy. Qua việc này, người dân lại giật mình lo trạm BOT sẽ lại giống như giá xăng, khi mà doanh nghiệp được quyền linh hoạt trong điều chỉnh giá xăng, nhưng có một thời gian dài, người dân bức xúc khi tăng thì vừa nhanh vừa nhiều, còn giảm thì vừa chậm, vừa nhỏ giọt.

Đặc biệt, vấn đề mà lâu nay người dân quan tâm nhất vẫn là việc thu tiền của dân tại các con đường quốc lộ vốn là của nhà nước cung cấp cho người dân từ tiền thuế, nay doanh nghiệp chỉ sửa chữa, trải nhựa qua loa khiến người dân không có sự lựa chọn nào mà đành phải “cắn răng” trả tiền. Thậm chí là có doanh nghiệp làm đường ở một nơi, đặt trạm thu phí ở một nơi; Rồi chuyện không đảm bảo khoảng cách giữa các trạm theo đúng quy định…

Nếu cứ tiếp tục như vậy thì dù là “Phí” hay “Giá”, người dân cũng sẽ vẫn tiếp tục phản ứng.

Bình luận về vấn đề này, ông Nguyễn Đức Hải - Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính Ngân sách Quốc hội cũng nhấn mạnh, việc gọi tên là “trạm thu phí” hay “trạm thu giá” BOT thì vẫn phải đặc biệt chú ý đến lợi ích của người dân.

“Trước hết, Bộ GTVT phải có trách nhiệm với người dân vì quản lý trực tiếp ngành giao thông. Sau đó, Bộ Tài chính và các ngành liên quan cũng phải kiểm soát, dù theo cơ chế thị trường. Bản chất, nếu tham gia giao thông trên các tuyến đường BOT thì người dân cũng có quyền lựa chọn đi theo tuyến đường phù hợp khác. Và người dân cũng phải có ý kiến khi nhà đầu tư đề xuất các phương án tăng giá.” – ông Hải nói.

Đại diện cho tiếng nói của người dân, ngay tại hành lang Quốc hội buổi sáng 24/5, bà Nguyễn Thanh Hải, Trưởng Ban Dân nguyện khi trao đổi với phóng viên VnMedia cũng nhận xét rằng từ “thu giá” chưa từng được sử dụng.

Tuy nhiên, điều mà bà Hải nhấn mạnh vẫn là “dù giá hay phí thì người dân cũng phải trả tiền, do vậy, phải bảo đảm trả hợp lý.”

Bà Hải cho biết, Ủy ban thường vụ Quốc hội đã giám sát và có những khuyến nghị, khuyến cáo là việc thu tiền của người dân khi sử dụng dịch vụ BOT phải bảo đảm quyền và lợi ích của người dân. Phải có đường dẫn song song khi người dân không sử dụng đường BOT có đường song song đi để không phải chi trả thêm tiền. Mức độ doanh nghiệp đầu tư vào con đường đó như thế nào để tương đồng với mức độ thu.

Vẫn biết với mọi vấn đề, đều phải đảm bảo lợi ích hài hòa giữa người dân - doanh nghiệp - nhà nước, tuy nhiên, trong 3 thành phần trên thì chỉ có người dân là không thể tự đứng ra bảo vệ quyền lợi của mình. Cho nên, Bộ GTVT, với vai trò là cơ quan quản lý nhà nước trong lĩnh vực này phải là đơn vị chịu trách nhiệm về việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho người dân chứ không phải tìm cách hợp thức hóa việc thu tiền bất hợp lý.

“Việc Bộ GTVT cần quan tâm là rà soát khoảng cách vị trí giữa các trạm, mức thu phí của các trạm, cần thanh tra, kiểm tra đếm số lượt mà các phương tiện giao thông đi qua các trạm BOT bảo đảm số lượt công bố chính xác… Khi xảy ra sự thiếu minh bạch thì cần phải xử lý quyết liệt" - Trưởng ban Dân vận Nguyễn Thanh Hải nói.

(Theo VnMedia)